Er wordt vaak naar techniek gekeken om menselijke fouten op te vangen. De rol van de mensen verdwijnt echter niet zomaar door automatisering. De rol van de mens verandert en verplaatst.
Automation paradox
De taak van de werknemer verandert van actieve participatie tot monitoring. De mens is van nature niet goed in monitoring taken. Het is erg moeilijk om constant alert te blijven bij een taak die weinig stimulerend. Een voorbeeld van een weinig stimulerende taak is het monitoren van een systeem dat doorgaans goed presteert.
Één van de uitdagingen is de ‘automation paradox’. Relatief eenvoudige taken worden geautomatiseerd en de mens wordt ingeschakeld om in te grijpen op het moment dat een probleem optreedt. Het is echter moeilijker geworden voor de medewerker om het systeem te begrijpen, omdat hij of zij niet meer actief betrokken is bij de uitvoering. De kans is daardoor kleiner dat de medewerker weet hoe hij of zij het probleem moet oplossen.
Mode error
Één voorbeeld van de fouten die kunnen optreden is ‘mode error’. Hierbij denkt de gebruiker of medewerker dat het systeem in een andere staat is dan die werkelijk is. Je zal dit zelf wellicht al eens ervaren hebben in de auto, vooral als je in een nieuwe auto rijdt. Je drukt het gaspedaal in om vooruit te gaan, maar de auto schiet naar achter omdat je nog in z’n achteruit stond. Of je laptop heeft een zwart scherm en je wilt hem aanzetten, dus je drukt op de aan/uit-knop. Dan blijkt echter dat je laptop in slaapstand stond en je zojuist het afsluiten van je laptop hebt geïnitieerd, in plaats van je laptop op te starten.
Veiligheidssystemen kunnen ook nieuwe risico’s introduceren
In de praktijk zien we ook dat zelfs veiligheidssystemen soms falen. Een systeem kan bijvoorbeeld onterecht ingrijpen. Op dat moment moet een medewerker een ‘override’ uitvoeren zodat de productie of uitvoering weer door kan. Als er vaak onterechte ingrepen plaatsvinden, raakt de medewerker gewend aan het uitvoeren van een ‘override’. De kans wordt steeds groter dat hij of zij ook een keer een ‘override’ zal uitvoeren na een terechte ingreep. Op dat moment kan een incident of zelfs ongeval optreden. Zo kan het systeem dat bedoeld is om de veiligheid te verhogen, nieuwe risico’s introduceren.
Lezing over Human Factors en automatisering?
