Je loopt voorzichtig naar je collega toe die verdiept is in zijn werk. “Mag ik je wat vragen?”
De reactie: kort, afgemeten. Eigenlijk best bot. Je vindt het niet fijn, maar begrijpt ook: onderbroken worden in je gedachtestroom is frustrerend. Maar is dat alles wat er speelt?
Een andere belangrijke oorzaak van het ongemak is de mismatch in hersenstand: het verschil tussen wat er in het brein van de denker én de vraagsteller gebeurt.
Diep denken? Dan staat je sociale brein op pauze
We hebben veel energiebesparende mechanismen in ons lichaam omdat dat essentieel was in de evolutie. Complex denkwerk kost veel energie, maar het totale energieverbruik van onze hersenen stijgt slechtst licht. Om alsnog genoeg energie te hebben voor het complexe denken wordt energie elders in het brein tijdelijk beperkt. De taakgerichte netwerken worden actief ten koste van o.a. sociale netwerken.
Hoe dieper iemand nadenkt, hoe meer sociale functies tijdelijk ‘uitstaan’. Je krijgt wél een reactie, maar niet dezelfde als wanneer die hersengebieden wel aan staan. De toon verandert — vaak onbedoeld.
Waarom de vraagsteller botheid harder voelt
De kans is groot dat de reactie van de ander inderdaad objectief botter is. Maar dat het ook echt bot overkomt, heeft iets met de ontvanger te maken.
Wanneer je iemand benadert met een vraag, zijn je sociale netwerken vaak extra actief — zeker als je twijfelt of het moment goed is, of wanneer er sprake is van hiërarchie of onzekerheid over de stabiliteit van jullie relatie. Je sociale voelsprieten (zoals de insula en anterior cingulate cortex) staan aan. Daardoor voel je een botte reactie extra scherp en interpreteer je die sneller als afwijzing.
Waarom sparren vaak soepeler loopt
Inhoudelijke sparsessies verlopen soepeler. Beiden zitten in denkmodus met de sociale antenne op een laag pitje. Een botte opmerking wordt dan vaak niet eens geregistreerd – de boodschap wordt puur inhoudelijk verwerkt.
Wat je van jezelf (en de ander) mag verwachten
Onze hersenen zijn dus niet gemaakt om tegelijk diep te denken én sociaal af te stemmen. Op het werk helpt het daarom als we denk- en sociale momenten bewust scheiden.
Maar soms moet je toch iemand aanspreken die diep in gedachten is of word je zelf onderbroken. Dan helpt het om niet te veel van elkaar te verwachten.
Kleine irritaties horen erbij en hoeven geen probleem te zijn. Het helpt ook als er genoeg momenten zijn waarin je elkaar wél vindt. Een goede band geeft een buffer.
Want zolang het niet tegelijkertijd is, kunnen we het als mens wel beiden heel goed: diep nadenken en ook sociaal afgestemd zijn. We zijn super intelligente groepsdieren. We hebben alleen soms niet door hoe we met onze natuurlijke mechanismen kunnen meebewegen. Hoe we kunnen surfen op de golven, in plaats van zwemmen tegen de stroming in.
Gerelateerde posts
Ik post elke week. 🥳 Lees je mijn nieuwste posts liever op LinkedIn? Je bent van harte welkom om me daar te volgen. Klik hier om naar mijn LinkedIn profiel te gaan.