Vorige week was de Global Joy Summit. Deze online conferentie werd geopend met een vooraf gemaakte film over de Dalai Lama en de inmiddels overleden Desmond Tutu. Het leukste aan de film vond ik de aanstekelijke lach van Desmond Tutu. En het mooiste vond ik de interactie tussen deze twee religieuze leiders op leeftijd: Ondeugende blikken en plagende woorden heen en weer en af en toe een hand liefdevol op de hand van de ander.
Maar hetgeen wat mij het meest aan het denken zette en waar ik het meest van onder de indruk was: Beide heren konden het ene moment over hele serieuze, schrijnende onderwerpen praten op zeer respectvolle wijze en een seconde later hardop lachen en elkaar plagen. En het indrukwekkendste aan de manier waarop ze het tonen van empathie en blijdschap afwisselden: het voelde op geen enkel moment ongepast.
Toen ik als tiener op een avond met groot verdriet thuiskwam omdat het uit was met een vriendje, begon mijn moeder mij met vele meelevende woorden te troosten. Mijn broer daarentegen kwam met de ene humoristische uitlating na de ander. Mijn moeder zette grote ogen op van verbazing. Volgens mij vond ze het vreselijk ongepast van mijn broer, maar ik genoot er juist van. Ik dacht geen seconde dat hij mijn leed onderschatte. Hij deed juist oprecht zijn best om mij op te vrolijken en het werkte.
Tijdens een begrafenis hardop lachen om een cartoon die via whatsapp binnenkomt is waarschijnlijk ongepast. Maar collectief lachen om een anekdote uit het verleden van de overledene kan juist weer een van de meest helende ervaringen zijn.
Ik vind dat echt een kunst, als je blijdschap ten toon kan stellen in tijden van verdriet zonder afbreuk te doen aan dat verdriet of anderzijds respectloos over te komen. Hoe doen mensen dat?
Op individueel niveau is het ook mogelijk om het voelen en uiten van blijdschap uit te stellen tot de wereld om ons heen op orde is. Maar met al het ‘kleine’ leed dat kan optreden in ieders dagelijks leven en kring van naasten, en al het ‘grote’ leed dat wereldwijd onophoudelijk optreedt: Is dat werkelijk een optie?
Tijdens de Joy summit zei één van de filmmakers: ‘Wat mij het meest inspireert is dat deze twee mannen het leed van de wereld op hun schouders kunnen dragen en diep doorvoelen, en tegelijkertijd nog zo veel ‘joy’ uiten.’ De Dalai Lama en Desmond Tutu lieten mij zien dat het mogelijk is om afwisselend ruimte te bieden aan lief en leed én ongefilterde blijdschap. En dat dat zelfs allemaal kan in één en hetzelfde gesprek.